{"id":450,"date":"2025-03-08T23:24:56","date_gmt":"2025-03-08T23:24:56","guid":{"rendered":"https:\/\/principijelno.ba\/?p=450"},"modified":"2025-03-08T23:27:13","modified_gmt":"2025-03-08T23:27:13","slug":"osmi-mart-dan-borbe-za-zenska-prava-i-njegova-historijska-pozadina","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/principijelno.ba\/?p=450","title":{"rendered":"Osmi mart: Dan borbe za \u017eenska prava i njegova historijska pozadina"},"content":{"rendered":"\n

Me\u0111unarodni dan \u017eena, poznat kao Osmi mart, ustanovljen je kao dan borbe za prava \u017eena, s ciljem postizanja ekonomske, politi\u010dke i socijalne ravnopravnosti izme\u0111u \u017eena i mu\u0161karaca. Ovaj va\u017ean datum u historiji obilje\u017eava se \u0161irom svijeta, podse\u0107aju\u0107i na borbu koju \u017eene vode za svoja prava i ravnopravnost u dru\u0161tvu.<\/p>\n\n\n\n

Prvi put je Dan \u017eena obilje\u017een 1909. godine u Sjedinjenim Ameri\u010dkim Dr\u017eavama, kada je Socijalisti\u010dka stranka Amerike donijela deklaraciju kojom se tra\u017eilo unapre\u0111enje statusa \u017eena. Iako je u po\u010detku imao karakter socijalne borbe, Osmi mart je s vremenom postao dan kada se \u0161irom sveta proslavlja dostignu\u0107e \u017eena, ali i podse\u0107a na nejednakosti koje i dalje postoje.<\/p>\n\n\n\n

Jedan od klju\u010dnih doga\u0111aja koji se vezuju za ovaj datum je stra\u0161na tragedija u fabrici tekstila u Njujorku, gdje je 8. marta 1911. godine u po\u017earu poginulo vi\u0161e od 100 \u017eena. Ovaj po\u017ear smatra se simbolom borbe za prava radnica, jer se veruje da su \u017eene bile zadr\u017eane unutar fabrike kako bi ih sprije\u010dili da u\u010destvuju u \u0161trajku sa drugim radnicima. U to vreme, radnice su \u010desto radile po deset sati dnevno, a njihove borbe za bolje uslove rada postale su klju\u010dne za razvoj \u017eenskih prava.<\/p>\n\n\n\n

Po\u010detkom Prvog svetskog rata, \u017eene \u0161irom Evrope organizovale su antiratne demonstracije, zahtjevaju\u0107i mir. Ove demonstracije bile su znak sve ve\u0107e uloge \u017eena u dru\u0161tvenim i politi\u010dkim pitanjima, kao i njihovog zalaganja za dru\u0161tvene promjene.<\/p>\n\n\n\n

Godine 1914. godine, u Njema\u010dkoj je obilje\u017eeno Me\u0111unarodno priznanje Dana \u017eena, a posebna pa\u017enja posve\u0107ena je borbi \u017eena za pravo glasa. \u017dene u mnogim zemljama tada nisu imale pravo da u\u010destvuju u politi\u010dkom \u017eivotu, a pravo glasa im je bilo omogu\u0107eno tek 1918. godine. U Londonu je istog dana odr\u017ean mar\u0161 u znak podr\u0161ke \u017eenskom pravu na glasanje.<\/p>\n\n\n\n

Nakon Oktobarske revolucije, feministkinja Aleksandra Kolontaj igrala je klju\u010dnu ulogu u tome da se 8. mart proglasi dr\u017eavnim praznikom u Sovjetskom Savezu. Njen uticaj pomogao je da ovaj datum postane simbol borbe za \u017eenska prava, a njegov zna\u010daj bio je dodatno potvr\u0111en kroz politi\u010dke promene koje su uslijedile.<\/p>\n\n\n\n

Me\u0111utim, u mnogim jednopartijskim dr\u017eavama tokom vremena, praznik je izgubio svoju originalnu ideju i postao prilika za mu\u0161karce da iska\u017eu ljubav i po\u0161tovanje prema \u017eenama. U nekim delovima sveta, Osmi mart se sve vi\u0161e do\u017eivljava kao kombinacija Dana majki i praznika Svetog Valentina, \u0161to je pomalo udaljilo od njegove borbene su\u0161tine.<\/p>\n\n\n\n

Danas, Osmi mart predstavlja ne samo podsje\u0107anje na sve \u0161to je postignuto u borbi za \u017eenska prava, ve\u0107 i poziv na dalju borbu za ravnopravnost i pravednost u svim sferama dru\u0161tva. To je dan kada se prisje\u0107amo svih onih koji su se borili i koji se i dalje bore za ostvarenje jednakosti i slobode \u017eena.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Me\u0111unarodni dan \u017eena, poznat kao Osmi mart, ustanovljen je kao dan borbe za prava \u017eena, s ciljem postizanja ekonomske, politi\u010dke i socijalne ravnopravnosti izme\u0111u \u017eena i mu\u0161karaca. Ovaj va\u017ean datum u historiji obilje\u017eava se \u0161irom svijeta, podse\u0107aju\u0107i na borbu koju \u017eene vode za svoja prava i ravnopravnost u dru\u0161tvu. Prvi put je Dan \u017eena obilje\u017een…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":453,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false},"version":2}},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-450","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-naslovan"],"jetpack_publicize_connections":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/principijelno.ba\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/450","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/principijelno.ba\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/principijelno.ba\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/principijelno.ba\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/principijelno.ba\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=450"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/principijelno.ba\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/450\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":451,"href":"https:\/\/principijelno.ba\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/450\/revisions\/451"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/principijelno.ba\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/453"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/principijelno.ba\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=450"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/principijelno.ba\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=450"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/principijelno.ba\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=450"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}